Ticari Bankacılık

Nedir?

Alıcının (amir/ithalatçı) talimatıyla bir bankanın (amir banka) belli bir tutar ve vade ile, akreditifte öngörülen şartlara uygun belgelerin ibrazı karşılığında, satıcıya (lehdar/ihracatçı) ödeme yapacağını taahhüt etmesidir. Kısaca akreditif, şartlı bir banka garantisidir.

Tarafları

Amir-İthalatçı: İhracatçı ile anlaştıktan sonra akreditif işlemini başlatmak üzere bankasına başvuran taraftır.

Amir Banka: Amirin talimatları doğrultusunda akreditifi açan ve ödeme taahhüdünde bulunan bankadır. Akreditif şartlarının yerine getirilmesi kaydıyla kesin ödeme taahhüdüne girmektedir.

Lehtar: Lehine akreditif açılan satıcıdır. Akreditif şartlarında belirlenen koşullara uyması halinde akreditif kapsamında kendisine ödeme yapılır veya ödeme taahhüdü altına girilir.

Lehtar Bankası: Açılan akreditifi lehdara ihbar eden banka ihracatçının bankasıdır. İhracatçının talep ettiği durumlarda akreditife teyit ekleyebilir.

Akreditif Türleri

Ödeme Yükümlülüğüne Göre

• Teyitli Akreditif: Akreditifi açan (amir) bankanın, muhabir bankaya akreditifi teyit etmesi talimatını vermesiyle muhabir bankanın açılan akreditifi teyit ettiği akreditif türüdür. Teyit bankası (confirming bank); akreditif şartlarına göre uygun vesaikin kendisine ibrazı karşılığında ödeme taahhüdüne giren bankadır. Mal bedelinin en garantili olduğu akreditif şeklidir
• Teyitsiz Akreditif: İhracatçı tarafından uygun vesaikin, aracı bankası kanalıyla muhabir bankaya ibrazını ile muhabir bankanın incelemesi sonucunda bedelin ihracatçının bankasına ödenmesi anlamına gelir.

Ödeme Şekillerine Göre

• Görüldüğünde Ödemeli Akreditifler: Görüldüğünde ödemeli akreditifte ödeme; amir bankaca veya amir bankanın verdiği yetkiye dayanarak görevli bankaca ya da eğer varsa teyit bankasınca lehtarın akreditif şartlarına uygun vesaiki ibraz etmesi üzerine yapılır. Görüldüğünde ödemeli akreditiflerde ödeme vadesi yoktur. Ödeme uygun vesaik görüldüğünde, makul bir sürede yapılır.
• Vadeli Akreditifler: Vadeli  akreditif, ithalatçıya malın bedelini herhangi bir poliçe düzenlenmeden vesaik eline geçtikten bir süre sonra ödeme imkanı veren akreditiftir. Bu tür akreditiflerde, akreditif metni (küşat) üzerinde vadeli ödeme şartı belirtilir. Vadeli akreditifte akreditif vadesinden ayrı olarak, bir de ödeme vadesi gösterilmiş olur ve ödeme, bu ödeme vadesinde gerçekleştirilir. Bu tür akreditiflerde de amir banka ve varsa teyit bankası uygun vesaik ibraz edilmesi kaydıyla akreditifte gösterilen ödeme vadesinde ödeme yapma yükümlülüğündedirler.
• Kabul Kredili Akreditifler: Vadeli ödemeye imkan veren ve akreditif kapsamında sunulacak belgeler arasında poliçe ibrazını da öngören bir ödeme şeklidir. Ödeme vadesi poliçenin üzerinde belirlenen vadedir. Amirin emri ile kabul kredili akreditif açan amir banka,  satıcı tarafından kendi üzerine çekilmiş poliçeyi kabul edeceğini ve vadesinde ödeyeceğini taahhüt eder.
• İştira Akreditifi
• Karışık Ödemeli Akreditif

Kullanım Şekillerine Göre

• Peşin Ödemeli ( avans) Akreditif
  • Red Clause Akreditifler
  • Green Clause Akreditifler
• Rotatif Akreditif ( Revolving Credit )
• Karşılıklı Akreditif ( Back to back L/C)
• Devredilebilir Akreditif (Transferable L/C )
• Teminat Akreditifi ( Stand By Letter of Credit )

Akreditif Özellikleri

• Diğer ödeme şekillerinden farklı olarak güven unsuru yerine banka garantisi söz konusudur.
• Malların sözleşme şartlarına uygun ve vadesinde yüklenmesini sağlar.
• İhracatçı uygun vesaik ibraz ettiği takdirde alacağını güvence altına almış olur.
• İthalatçının, akreditifte belirtilen şartlara uygun olmayan belgeler karşılığında lehdara ödeme yapılmayacağını bilmesi bakımından da amir açısından güvenilir bir ödeme şeklidir.